In de herfst wordt in Nederland de lucht vochtiger en laten veel bomen hun bladeren vallen. Wat in de zomer uitbundig zichtbaar werd, komt nu in een andere fase. De herfst staat voor oogsten en loslaten. Het is de tijd waarin zichtbaar wordt wat het seizoen heeft voortgebracht, maar ook waarin duidelijk wordt wat niet meer verdergaat. De herfst vraagt niet om groter of voller, maar om afscheid nemen van wat zijn tijd heeft gehad.

Dat zie je ook op het land en in de keuken. Nederlandse herfstgroenten en -fruit hebben iets aards, iets rijpers, iets diepers. Denk aan pompoen, pastinaak, prei, witlof, rodekool, bloemkool, broccoli, paddenstoelen, appel en peer. Het zijn ingrediënten die zich goed laten stoven, roosteren en garen. De smaken van herfstgerechten zijn voller en ronder.

De herfst past goed bij verhalen over herinnering, familie en thuiskomen. Over tafels waar altijd plek is. Over gerechten die een geur, een stem of een hele zondagmiddag met zich meedragen. De herfst leert dat loslaten niet hetzelfde is als verdwijnen. Sommige dingen blijven, juist omdat ze diep in je wonen.

Samen genieten van een maaltijd, samen eten is een van de mooiste manieren om voor elkaar te zorgen. Zo kan eten meer zijn dan voeding voor je lichaam alleen. Een gerecht kan troost bieden, iemand oproepen, een herinnering vasthouden. Koken kan soms de meest liefdevolle manier zijn om te zeggen: je hoort erbij, we horen bij elkaar, we zijn er voor je. De herfst laat ons voelen wat we geoogst hebben in relaties, in herinneringen, in familieverhalen. Dat het tijd is om te verzamelen wat wezenlijk is. En dat juist in het loslaten zichtbaar wordt wat blijft. Zo worden herfstschotels meer dan recepten. Ze zijn een vorm van oogsten wat goed was en daarmee zeggen: dit nemen we mee.

In het kookboek “Ik schotel je liefde voor” heeft Arianne van Dalen, onze dochter, 52 recepten bij elkaar gebracht om 52 heerlijke overschotels te maken. Elke week één, een heel jaar rond. Recepten en persoonlijke verhalen. Het verhaal over de herfst is uit het boek overgenomen (met haar toestemming!). Uiteraard is het kookboek te koop. Van de opbrengst gaat een deel naar Stichting Thuisgekookt. Wie weet of Sinterklaas je met dit boek verwent. Trouwens, tijdens de algemene ledenvergadering van 19 november vertel ik graag wat meer over hoe dit kookboek tot stand is gekomen en waarom het voor mij een heel bijzondere betekenis heeft.

Tot slot een gedicht als afsluiting, zoals in vele columns op deze website:

Herfst

Tijd van loslaten

Wat niet meer past

Als bladeren

Verdord bruin met broze nerven

Je laat ze achter

Omdat dat zoveel lichter maakt

Diep oranje, geel en rood

Een palet aan warme herinneringen

Waarvan je met weemoed afscheid neemt

Wat rest een stevige stam

Diepgeworteld

Storm en regen trotserend

Een wereld aan nieuwe seizoenen

Aan je voeten

[Uit: ‘Lees mij tussen de regels door’ Same Geek]

Geniet van de herfst en … smakelijk eten.

Gert van Dalen