In het tijdschrift van “Vruchtbare Aarde” herfst 2017, kwam ik een thema tegen, wat mijn aandacht trok.

Het ging over Numinositeit.

Aanvankelijk dacht ik: bah… moeilijk woord, weg ermee.

Maar ik werd toch nieuwsgierig en las het artikel.

In zijn verhaal vertelde filosoof Tjieu van de Berk over een gebeurtenis, die voor hem van groot belang is geweest.

Het speelde zich af in het leven van alledag. Er was op dat moment bij hem geen sprake van crisis of angst. (hoewel een dergelijke ervaring   zich wel voor kan doen in tijden van benauwdheid).    Je zou het “een stille ervaring” kunnen noemen.   Er kwamen geen stemmen uit de hemel, ook geen engelen met een boodschap.   Het had echter wél een ingrijpende invloed op zijn leven.

Tjieu was toen 9 jaar oud.  Het was net na de oorlog. Hij was in zijn uppie en liep door een schemerig en heel stil landschap. De mist lag als een deken over het weiland en reikte tot aan zijn knieën. Ook de koeien lagen in de mist. Hij hoorde ze herkauwen.  Verder heerste er een immense stilte.

Plotseling voelde hij zich volledig opgenomen in die verstillende, omhullende wereld. Het was een overweldigende eenheidservaring…

Thuis gekomen bij zijn ouders, schoof hij gewoon bij aan tafel. Hij zei niets over hetgeen hij had meegemaakt. Wat had hij moeten zeggen?  Hij had er geen woorden voor. Het intense moment bleef echter in zijn onderbewustzijn aanwezig.

Tjieu van de Berk vertelde verderop in zijn artikel:  “Het heeft lang geduurd tot ik met deze ervaring naar buiten trad. Als men mij naar het belangrijkste moment van mijn leven vroeg, noemde ik de klassieke hoogtepunten: trouwen, kinderen krijgen, een boek schrijven, promoveren.

Ik zei niet: het verwijlen in een mistig landschap met koeien, waar van de ruggen en koppen net boven de mist uitstaken. Er viel ook nauwelijks iets over te zeggen”.

Dit verhaal riep bij mij herkenning op.

Ook ik heb een soortgelijke ervaring…

De situatie was anders.

Ik was i.t.t. Tjieu niet alleen op dat moment en het was ook niet stil om me heen.

Ik fietste, een jaar of 13 oud, te midden van een groepje scholieren in de vroege morgen door de polder naar school .

Een dagelijks terugkerende  tocht van 6 kilometer.

De trappers van de fiets draaiden hun rondjes en de wielen zoefden over het asfalt.

Plotseling, zonder enige aanleiding, werd ik mij bewust van de zilveren  hemel die zich uitstrekte boven mijn hoofd en boven de hoofden van alle anderen.

Terwijl mijn benen gewoon door gingen met fietsen, werd ik opgenomen in een volstrekt stille, omhullende wereld. De geluiden om mij heen, deden daar niets aan af. Het voelde intens veilig.

En ik wist: we worden omgeven.

Door wát precies?  Geen woorden voor.  Het was een ervaring, die volstrekt buiten mijn verstand om ging, maar die ik me tot op de dag van vandaag  zo weer wakker kan roepen.

En dit  -niet in woorden te vatten-  gebeuren  wordt  “Numinositeit” genoemd.

De dichter Hans Andreus raakt met zijn bekende woorden voor mij heel dicht aan dit fenomeen. Zijn gedicht is tijdens een lezing in het afgelopen jaar een keer voorbij gekomen in ons Witte Kerkje en raakt me keer op keer, telkens wanneer ik het weer lees of hoor.

OF HOE DAT HEET

Gelukkig dat

het licht bestaat

en dat het met

me doet en praat

en dat ik weet

dat ik er vandaan

kom van het licht

of hoe dat heet.

Minny van Oortmerssen

Mei 2026