Als vrijzinnigen hebben we het er vaak over dat we “terug willen naar de bron”. Alles wat door mensen verzonnen is – zoals dogmatiek – kan ons niet zo boeien. En terecht, zou ik zeggen! 

Terug naar de bron is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe kom je daar … welke bron/bronnen moet je dan hebben …? De vrijzinnige neiging is vooral om het maar een beetje ‘open’ te houden. Wat voor mij een goede bron is, kan voor jou minder boeiend of toegankelijk zijn en vice versa.  

Waar ik langzamerhand wel van overtuigd ben geraakt, is dat er universele oude wijsheid is. Het is alleen jammer dat wij westerlingen het afgeleerd hebben om daar bij te kunnen. In het gunstigste geval voelen we nog wel dat er zoiets als universele oude wijsheid is. Sommigen projecteren dat in het alomvattende universum, los van tijd en ruimte. Anderen hebben juist het gevoel dat het ‘in’ ons is. De Australische zanger Nick Cave bezingt dat als het ‘god-shaped hole’ – een godvormige ruimte – die iedereen in zich heeft. Dat vind ik best wel een mooi beeld. Zo’n ruime wil ik best wel in mij hebben, en hopelijk heeft die ruimte dan ook nog een lijntje naar het universum! 

Ook al kunnen we er niet meer zo goed bij, we kunnen er wel af en toe een glimp van opvangen. Mij is dat onlangs tweemaal overkomen en daar ben ik nog ‘vol’ van! Dat moet ik even toelichten: 

Foto Marijke Kodden ©  

Misschien hebben jullie wel eens gehoord van ‘wisdom keepers’, diegenen bij oude indogene volkeren die nog wel kennis hebben van en in contact staan met de oerbron. Een aantal jaar geleden heeft één van die wisdom keepers het visioen gehad dat wisdom keepers van over de hele wereld regelmatig bij elkaar moeten komen. Zo’n samenkomst heet KIVA, naar oud Indiaans gebruik. De Nederlandse fotograaf en cineast Marijke Kodden heeft een aantal van die KIVA’s bij mogen wonen en daar een prachtige documentaire van gemaakt. Die documentaire vertoont zij nu in binnen- en buitenland, en altijd met een spirituele omlijsting, zodat je niet alleen iets van die oude wijsheden kunt zien en horen, maar er ook iets van kan ervaren. Op haar website https://kiva-wisdomkeepers.com/ kun je er alles over lezen.  

Zo’n bijeenkomst heb ik inmiddels twee keer meegemaakt. Beide keren even indrukwekkend en heel bijzonder ook dat ik de tweede keer weer door nieuwe/andere dingen geraakt werd dan de eerste keer. 

De documentaire kan ik hier niet met jullie delen, maar wel een paar prachtige foto’s die Marijke tijdens de KIVA’s heeft gemaakt. En hier onder ook een gedicht van Ivan Waevenberghe dat wat mij betreft mooi het oerbrongevoel verwoordt: 

Het oerlicht van geweten (3 november 2025) 

Lang voordat er boeken waren,
voor de stenen tafelen,
voor het woord “goed” en “slecht”,

Brandde diep in ons vlees
een licht, zwak en helder,
dat fluisterde:

“Doe geen pijn,
luister,
raak aan,
zorg.”

Het is geen stem van boven,
geen oordeel in de hemel.
Het is de echo van miljoenen jaren,
van harten die sloegen,
van handen die hielden,
van ogen die zagen:

Anders doen,
is breken.
En breken doet pijn
aan jou,
aan mij,
aan ons.

Dat licht heet geweten.
Dat licht is ons erfgoed,
ouder dan tempels,
ouder dan goden.

En zolang het brandt,
zijn wij mens. 

Marijke wordt inmiddels gesponsord door het vrijzinnig fonds VPSB en zij is graag bereid om zulke bijeenkomsten ook in het vrijzinnig netwerk te organiseren. Zo kunnen ook wij ons oerlicht brandend houden. Een mooi voornemen voor het nieuwe jaar en zeker een aanrader wat mij betreft om eens ècht terug naar de bron te gaan! 

Harry Rijken 

De bij dit artikel geplaatste foto’s zijn Copyright van Marijke Kodden en met toestemming geplaatst.